Badania jakościowe

Badania jakościowe (lub metody jakościowe) są zazwyczaj stosowane, jeżeli bardziej niż na "twardych"parametrach ilościowych zależy nam na dotarciu do pogłębionych motywów, spostrzeżeń, przeżyć, refleksji, uczuć czy nie do końca uświadomionych potrzeb grupy docelowej.

W przypadku niektórych projektów badawczych, badania jakościowe stanowią samodzielne narzędzie realizacji celów badania. Częściej jednak metody i techniki specyficzne dla badań jakościowych stosuje się w ramach szerszych projektów badawczych:

  • Na początku projektu - jako narzędzie eksploracji problemu, budowania i weryfikacji hipotez oraz wsparcia dla prawidłowego zaprojektowania i ukierunkowania badań ilościowych
  • W końcowym etapie projektu - w celu pogłębienia, lepszego zrozumienia i uzasadnienia wniosków wynikających z badań ilościowych.

Badania jakościowe często opierają się na wykorzystaniu tzw. "technik projekcyjnych". Umiejętnie stosowane techniki projekcyjne pozwalają badaczom uzyskać odpowiedzi na takie pytania, które trudno jest zadać "wprost" lub takie ich postawienie stwarza małe szanse na uzyskanie odpowiedzi zgodnej z prawdziwymi przekonaniami respondenta. Popularne techniki projekcyjne to między innymi: "portret chiński", kolaż, personifikacja marki, skojarzenia z marką, niedokończone opowieści.

 

Niezależnie od tego, czy badania jakościowe stanowią samodzielną metodę w projekcie, czy stosujemy je dla weryfikacji hipotez lub pogłębienia wniosków z badań ilościowych, do najczęściej stosowanych metod należą:

Zogniskowane wywiady grupowe (FGI - tzw. "fokusy")

To metoda badawcza polegająca na dyskusji grupy respondentów o zbliżonych cechach, takich jak podobny styl życia – w badaniach konsumenckich, lub podobny zakres działalności, obowiązków, odpowiedzialności – w badaniach B2B (badania firm i ich reprezentantów). Podczas pracy grupowej  badane zagadnienia są szczegółowo dyskutowane, a indywidualne opinie i odczucia konfrontuje się ze sobą i wzajemnie uzupełnia.

Każde spotkanie grupy fokusowej prowadzone jest według z góry założonego scenariusza przez moderatora (badacza). Scenariusz zawiera zagadnienia w formie przykładowych pytań, które stanowić będą podstawę luźnej dyskusji prowadzonej podczas spotkania. Zadaniem moderatora jest ukierunkowywanie przebiegu spotkania, budowanie atmosfery sprzyjającej otwartości i kreatywności, stymulowanie osób mniej aktywnych, łagodzenie ewentualnych napięć.

Jedna sesja fokusowa trwa zazwyczaj około 1,5 do 2 godzin, chociaż w przypadku tzw. "extended group" planuje się spotkania trwające nawet do 6 godzin.

Badania fokusowe to metoda bardzo popularna ze względu na duże i unikalne możliwości eksploracyjne. Wielu klientów bardzo ceni również możliwość bezpośredniego obserwowania przebiegu badania z podglądowni. Obecnie coraz więcej pracowni jest wyposażonych w sprzęt, dzięki któremu badania fokusowe mogą być transmitowane on-line do dowolnej grupy osób z organizacji klienta.   


IDI

Indywidualny wywiad pogłębiony (Individual in-depth Interview) opiera się na wnikliwej rozmowie z respondentem. IDI nie ma określonego "sztywnego" scenariusza, jednak badacz przygotowuje pewne dyspozycje do wywiadu (np. listę poszukiwanych informacji). Dlatego IDI w niektórych odmianach nazywany jest "wywiadem częściowo ustrukturyzowanym". Osoba badająca musi wykazać się elastycznością i dostosowywać przebieg wywiadu do odpowiedzi respondenta. Przebieg badania IDI jest zazwyczaj rejestrowany.

Indywidualny wywiad pogłębiony jest stosowany w przypadku badania intymnych czy poufnych problemów oraz wtedy, kiedy zależy nam na poznaniu pogłębionej opinii jakiejś specyficznej, mało licznej grupy osób albo opinii osób, które zdefiniujemy jako "typowe" dla określonej kategorii ludzi. 


 

 

 

stat4u