Badania ilościowe

Badania ilościowe (lub metody ilościowe) to badania, w których do scharakteryzowania zjawiska stosuje się miary liczbowe. Badania ilościowe są zazwyczaj realizowane na próbach liczących kilkuset respondentów. W specyficznych przypadkach badanie może obejmować kilkadziesiąt jednostek (np. badanie satysfakcji klientów - kontrahentów firmy), jak również kilka lub kilkanaście tysięcy (np. badanie opinii pracowników w dużej organizacji). Niezależnie od skali badania, wyniki badania ilościowego są analizowane metodami statystycznymi i matematycznymi.

W związku z tym charakterystyczne dla badań ilościowych jest zastosowanie takich narzędzi i pytań, które można w łatwy sposób "przełożyć" na język liczb. Do najczęściej stosowanych typów pytań należą:

  • pytania i stwierdzenie ze skalą ocen (np. skala Likerta)
  • pytania zamknięte z kafeterią odpowiedzi - jednokrotnego lub wielokrotnego wyboru
  • pytania rankingowe - z prośbą o uszeregowanie zmiennych
  • pytania o fakty i liczby, jak data zakupu, liczba dzieci, wiek samochodu itp.

Projektując kwestionariusz lub ankietę warto przestrzegać kilku zasad, które opisaliśmy w krótkim poradniku:

Jak zrobić dobry kwestionariusz?

 

Techniki gromadzenia danych, specyficzne dla badań ilościowych, umożliwiają dotarcie do dużej liczby respondentów z wykorzystaniem ujednoliconych ankiet i kwestionariuszy. Są to:

CATI

Wywiad telefoniczny z systemowym wspomaganiem komputerowym (Computer Assisted Telephone Interview) jest modyfikacją tradycyjnego wywiadu ankieterskiego prowadzonego "twarzą w twarz" z respondentem. Badania techniką CATI są realizowane w specjalnych pracowniach. Kilkanaście lub kilkadziesiąt skomputeryzowanych stanowisk, na których pracują ankieterzy, jest połączonych w system, którym zarządza jednostka centralna.

Najważniejsze zalety  techniki CATI:

  • pełna i bieżąca kontrola przebiegu procesu prowadzenia wywiadu, realizacji próby badawczej, standaryzacji procesu prowadzenia wywiadów („ankietowania”)
  • możliwość programowania skomplikowanych rotacji pytań i odpowiedzi oraz randomizacji pytań i odpowiedzi w blokach
  • krótki czas realizacji i natychmiastowa dostępność wyników – od razu po zakończeniu cyklu wywiadów posiadamy dane do obróbki statystycznej
  • pełna i bieżąca kontrola pracy ankieterów
  • niższe koszty jednostkowe w porównaniu z wywiadem bezpośrednim.

Ograniczeniem jest czas trwania wywiadu, który nie powinien na ogół przekraczać 15 minut. Projektując pytania należy mieć na uwadze ograniczenia percepcyjne respondenta - pytania powinny być możliwie krótkie i mało skomplikowane. 

Liczne zalety techniki CATI powodują, że jest ona bardzo często wykorzystywana w badaniach ilościowych - zarówno B2B jak i konsumenckich.

 

PAPI / CAPI

Bezpośredni wywiad kwestionariuszowy (Pen&Paper Personal Interview) jest prowadzony podczas rozmowy "twarzą w twarz" ankietera z respondentem. Ankieter odczytuje pytania z kwestionariusza i zaznacza oraz zapisuje odpowiedzi. W bardziej nowoczesnej wersji wykorzystuje się laptopy i tablety (technika CAPI - Computer Assisted Personal Interview), co usprawnia proces łączenia pojedynczych wywiadów do końcowej bazy danych (automatyczny przesył), automatyzuje reguły przejścia pomiędzy pytaniami oraz umożliwia prezentację spotów reklamowych, wizualizacji opakowań, itd.

Czas trwania wywiadu nie musi być tak bardzo ograniczony, jak w przypadku wywiadów telefonicznych. Zależnie od tematyki i celów badania oraz specyfikacji grupy docelowej, wywiad może trwać nawet do 60 minut. Inną zaletą jest możliwość projektowania nawet bardzo skomplikowanych pytań z długimi kafeteriami odpowiedzi.

Wywiady bezpośrednie mogą być prowadzone w dowolnym miejscu - domu respondenta, miejscu publicznym, firmie czy instytucji.

Prowadzenie wywiadów w terenie wydłuża czas realizacji i generuje większe koszty jednostkowego wywiadu. Tym niemniej w przypadku niektórych projektów techniki PAPI lub CAPI są niezastąpione.

 

CAWI

Coraz bardziej popularna ankieta internetowa (Computer Assisted Web Interview) należy do technik badawczych, w których badanie odbywa się bez pośrednictwa ankietera. Respondent odpowiada na pytania samodzielnie, w tym przypadku korzystając z komputera.

Najważniejsze zalety techniki CAWI to:

  • niskie koszty jednostkowe
  • możliwość objęcia badaniem bardzo dużej liczby respondentów w krótkim czasie
  • możliwość programowania skomplikowanych filtrów i reguł przejścia pomiędzy pytaniami
  • możliwość prezentowania materiałów wizualnych

Technika CAWI jest szczególnie funkcjonalnym rozwiązaniem, kiedy realizujemy badania opinii/ satysfakcji pracowników. Zastosowanie ankiet internetowych nie tylko nie ma negatywnego wpływu na frekwencję, ale wręcz w niektórych przypadkach działa pozytywnie. Jest to jednak specyficzny rodzaj badania. W zdecydowanej większości projektów trzeba brać pod uwagę zagrożenie niskim poziomem responsywności - zazwyczaj ankiety wypełnia maksymalnie kilka % adresatów. Dużym mankamentem techniki CAWI jest również brak kontroli nad logiką i spójnością odpowiedzi respondenta oraz zgodnością jego deklaracji z rzeczywistością. Niedostateczne zabezpieczenie przed powyższymi oraz innymi zagrożeniami na etapie projektowania badania skutkuje niską wiarygodnością i rzetelnością wyników.     


Inne metody i techniki

Inne techniki zbierania danych, na których bazują badania ilościowe, to różne odmiany ankiet, jak na przykład:

  • ankieta audytoryjna - respondenci są zgromadzeni w jednym miejscu (np. auli) i w tym samym czasie wypełniają indywidualne ankiety
  • ankieta pocztowa - odsyłana po wypełnieniu
  • dzienniczek - specyficzny rodzaj ankiety, wypełnianej systematycznie w zdefiniowanym okresie (np. dzienniczek wydatków gospodarstwa domowego).

Dane do analiz i badań ilościowych dostarcza również eyetracking - metoda bazująca na śledzeniu ruchu gałek ocznych badanego za pomocą specjalnych urządzeń, metody neuromarketingowe opierające się na monitorowaniu reakcji psychofizycznych na bodźce, jak również metoda Tajemniczego Klienta, gdzie zazwyczaj korzysta się z systemu ocen.

 

 

stat4u